Weer een mooi seizoen

Evaluatie mineermotbestrijding 2012

Het is nu het vierde jaar dat een groep vrijwilligers de mineermot in de witte paardenkastanjes te lijf is gegaan in het Wilhelminapark. Dit jaar is de groep uitgebreid met twee nieuwe duo’s. In totaal hebben we 35 paardenkastanjes behandeld door er feromoonvallen in te hangen..

Voorafgaand aan dit seizoen heeft Hanny Sliepen van de beheergroep aangegeven welke kastanjebomen hoog op de verlanglijst staan. Twee daarvan zijn in het oog springend: een grote aan de zuidelijke rand van de grote speelweide. En een kleiner exemplaar bij het speeltuintje aan de Stolberglaan.

Hier hangt een vrijwilliger een feromoonval op in de kastanjeboom aan de Stolberglaan.

Half april zijn de vallen in de bomen gehangen, en gedurende de zomer drie keer ververst. Begin oktober heb ik samen met vrijwilligers Marijke Garvelink en Irena François een inspectieronde gedaan. Het lukte niet om boomexpert Frank van den Brink van de gemeente Utrecht mee te vragen, vanwege zijn drukke agenda.

We waren wat laat met het inspecteren, eind augustus was beter geweest. Toch was nog goed te zien dat het blad er over het algemeen goed uitzag, weer een stukje minder aangetast dan het jaar ervoor. 
Enkele in het oog springende observaties:
Er is zichtbaar verschil tussen de conditie van de bomen waar omheen al het blad geruimd is en bomen die staan in een omgeving waar blad blijft liggen vanwege andere begroeiing. Bijvoorbeeld de boom bij de bunker.

Zo zag dit jaar gemiddeld de vangst eruit. Soms zaten er enkele wespen in.

Dit jaar zaten er weinig motten in de vallen.

De aantasting van het blad van bomen die al enkele jaren meedoen is minder dan die in nieuwe bomen. Ik heb vorig jaar een boom midden op een grasveld erbij genomen. Daaromheen wordt al het blad geruimd, maar er zitten meer mineermotten in het blad dan bij de bomen die al langere tijd behandeld worden.

De bomen die ik zelf behandeld heb – vier aan de rand van de vijver en een op het pad, ongeveer ter hoogte van Koningslaan 30 – zagen er extreem goed uit dit jaar. De aantasting was nog minder dan het jaar ervoor.

Ik ben eens in mijn fotoarchief gedoken en vond een foto die in oktober 2009 is genomen. 

Hier zie je heel duidelijk dat het blad behoorlijk is aangetast.

Nu vier jaar later ziet het er als volgt uit:

Je ziet dat er minder mineermotten inzitten dan vier jaar geleden. Wat ons betreft gaan we hier mee door. 

Overigens stond een van de vrijwilligsters in mei even heel raar te kijken toen haar boom er niet meer was!

Irena François (l) en Marijke Garvelink verbazen zich over de diameter van de boomstronk van de gekapte paardenkastanje.

Deze boom was verzwakt vanwege de kastanjebloedingsziekte, en vormde een gevaar voor passanten. Via een noodkapprocedure is de boom weggehaald. De kastanjebloedingsziekte is een andere aandoening dan aantasting door de mineermot. Het enige verband zou kunnen zijn is dat bomen die een goede conditie hebben, ook beter bestand zijn tegen de kastanjebloedingsziekte. 

Goede resultaten

We hebben vorige week nog een evaluatieronde langs de kastanjebomen gemaakt. Bomenexpert Frank van den Brink van de gemeente Utrecht was aangenaam verrast door de resultaten. De meeste bomen zaten nog in het blad, en dat terwijl het al tegen november liep. Van sommige bomen was de aantasting minimaal. Bijvoorbeeld de vier bomen langs de vijver. "Bizar", zei Frank daarover. Hij raadt ons aan om vooral door te gaan met de bestrijding.

Katrollen op de begraafplaats

Op de begraafplaats Soestbergen zijn een maand geleden alle kastanjebomen gesnoeid. Daarvoor wordt een hoogwerker ingezet, zo vertelde een medewerker van de begraafplaats ons, een week ervoor. "Goh, dat zou een goede gelegenheid zijn om katrollen in de boom te maken, zodat we niet steeds met de stok hoeven te werken", suggereerde ik nog. Ontdekken Maria en ik afgelopen zondag dat onze wens in vervulling is gegaan. En hoe gemakkelijk is het nu om de bakken te verversen! Wij zijn helemaal gelukkig.

We zijn weer begonnen

Het is half april, de eerste vallen hangen inmiddels alweer in de paardenkastanjes. Dit wordt het derde jaar dat we proberen om de mineermotten te vangen die de paardenkastanjes van het Wilhelminapark ondermijnen.
Veel succes iedereen!

Op de begraafplaats heeft het geholpen

Intussen zit mijn vriendin Maria niet stil. Op de prachtige begraafplaats Soestbergen staan enkele gigantische paardenkastanjes en de conditie van deze bomen is slecht. Echt een stuk minder dan de bomen in het Wilhelminapark. Toch is er al iets te zien van onze inspanningen!  
(Klik op de foto's voor een vergroting)

Ziehier de kastanjeboom waar het ons om gaat. Onder deze boom is het graf van Maria's man. Sinds vier maanden hangen hier twee vallen in.

Deze boom staat 20 meter verderop. Deze is niet behandeld en het is goed te zien dat de boom veel meer blad heeft verloren dan de onze. Dus volgens ons hebben de feromoonvallen geholpen!

Lees meer over onze kastanjeredding op begraafplaats Soestbergen: 
5 juni 2010
19 sept 2010
24 sept 2010

De evaluatie

Toch nog even een bericht over de afsluiting van de mineermotbestrijding in 2010. Hier zie je een aantal vrijwilligers tijdens de inspectieronde op 24 september. Inmiddels al een vertrouwd plaatje! Samen met de bomendeskundige Frank van den Brink hebben we per fiets alle bomen die we hebben behandeld bekeken. Sommigen waren er beter aan toe dan andere. Er zijn verschillende factoren die de conditie van een boom kunnen beïnvloeden. Denk hierbij aan zaken als staat de boom in het asfalt of in de grond. Heeft de boom veel last gehad van het strooizout van afgelopen winter. Staat hij met z'n voeten in het water, of heeft hij veel dorst gehad in juli? Staat hij vrij, zodat je het blad goed kunt ruimen, of is er onderbegroeiing? 
(V.l.n.r: Jan Jur Garvelink, Frank van den Brink, Marijke Garvelink, Chris Eijkholt en Paula Glazenburg)

Vervolgens hebben we nog op het wijkbureau de hele gang van zaken geëvalueerd. Elke vrijwilliger heeft steeds aan het begin van de maand een kastanjeblad ingescand. Het resultaat zag er prachtig en ook wel artistiek uit. Op deze scans is goed te zien dat met name vanaf augustus de aantasting heel snel gegaan is. Maar omdat de bomen in de eerste maanden zo mooi in het blad bleven hebben ze flink aan hun conditie kunnen werken. En dat is toch winst. Conclusie: we gaan door!

Zou het geholpen hebben?

Vandaag hebben we ons mineermotjaar afgesloten met een rondgang lang alle bomen in het Wilhelminapark die we behandeld hebben. We hebben dit jaar dezelfde bomen onder handen genomen als vorig jaar. We waren niet echt heel blij met wat we zagen. Tot begin augustus zag alles er nog redelijk ongeschonden uit, maar het leek wel alsof de motten de laatste maanden enorm teruggeslagen hadden!

Ik had zoals altijd mijn camera bij me, en herinner me nog heel goed van welke boom ik close-ups heb genomen. Deze boom staat aan het Wilhelminapark.

Zo zag het blad er uit op 30 september 2009.

Ziehier dezelfde boom een jaar later. Het blad is aangetast, maar toch minder dan vorig jaar. Volgens mij doen we het niet voor niets, maar het verschil is met het blote oog moeilijk te zien. In elk geval hebben de bomen deze zomer lange tijd goed in het groene blad gezeten en zijn in staat geweest om suikers om te zetten. We houden vol!

Vegen op begraafplaats

Op begraafplaats Soestbergen is het volop herfst. De kastanjebomen verliezen hun blad, de hele begraafplaats ligt vol. Maria heeft geprobeerd om te regelen dat het blad geruimd wordt, maar er is geen geld. Dan doen we het zelf!

Het is hard werken, de bladeren liggen overal tussen de planten. Maria en ik proberen het allemaal zo goed mogelijk weg te halen. Eigenlijk hebben we een bladblazer nodig.

Na een paar uur hebben we zes grote vuilniszakken bladeren bij elkaar. We blijven dit volhouden, en zijn heel benieuwd of onze inspanningen zullen helpen!

Zou het helpen?

Vanmiddag heb ik de vallen ververst. Zou het helpen wat we doen? Mij viel op dat de vallen dit jaar niet zo vol zitten als vorig jaar. Dat kan ook komen omdat het blad goed geruimd is deze winter. En kan de strenge winter ook meegeholpen hebben?

Hier zie je redelijk wat motten in de vloeistof, en ook af en toe een ander insect. Maar niet meer die overvolle containers van vorige jaar!

Ook de conditie van de 'mijn' kastanjebomen zijn dit jaar redelijk. De bruine randen zijn het gevolg van de droogte van de afgelopen zomer.

Daar hebben de bomen die aan het water staan geen last van gehad!

We staan in het AD!

Het AD heeft aandacht besteed aan onze bestrijding en een leuk artikel geschreven. (Klik op het artikel voor een vergroting)

Blad ruimen helpt

Zoals Chris gisteren al constateerde is het van groot belang of het afgevallen blad van de paardenkastanje goed geruimd wordt.
Hieronder twee foto's waar dat duidelijk op te zien is.

Hier zie je blad van de kastanje bij de kerk in Oudwijk waar de onderbegroeiing is weggehaald.

En hier het blad van de kastanjeboom naast de bunker, naast een perk met rododendrons. Daar is het veel moeilijker om het blad goed op te ruimen. Het verschil is overduidelijk.

Inspectie 21 juni 2010 met Frank vd Brink en journalist AD/UN Nils de Kruyf

Op de dag waarop officieel de zomer is begonnen hebben we samen met Frank van den Brink een kleine inspectieronde gemaakt in het park. Daarbij was journalist Nils de Kruyf van het AD / Utrechts Nieuwsblad. We hebben hem geïnformeerd over de werking van de trechtervallen en de resultaten. Die vielen aan de ene kant niet tegen; met name bij Oudwijk (waar in het voorjaar de struiken zijn weggehaald) en bij de ingang bij de Burgemeester Reiger rotonde (idem) is de aantasting zeer beperkt. Dit in tegenstelling tot de witte paardenkastanje bij de bunker. Kijk maar eens op bijgaande foto's ......

Ons werk is gelukkig niet voor niets, maar vraagt blijvend aandacht!

Uitstapje naar begraafplaats

Bij toeval ontdekt mijn vriendin Maria dat we bezig zijn met het bestrijden van de mineermot. Haar overleden man heeft een graf op begraafplaats Soestbergen aan de voet van een paardenkastanje. Dat het niet goed gaat met deze bomen, was Maria ook al opgevallen. Ik bied aan de boom te gaan bekijken en dat doen we.
De bewuste boom is vreselijk hoog. En op het moment dat we er zijn - het zal zo'n drie weken geleden zijn geweest - vliegen er al veel motten rond de bladeren. We besluiten om snel een aantal vallen te bestellen bij Foreest Green Consult. Op vrijdag 28 mei hebben we er twee in de boom gehangen.

Vandaag, een week later, is de val al helemaal vol.

Ik heb een blad meegenomen en ingescand. Daarop is te zien dat deze al op verschillende plekken is aangetast (klik op de foto voor een vergroting). Op begraafplaats Soestbergen is de toestand nijpender dan bij de bomen die ik momenteel onder mijn hoede heb in het Wilhelminapark. En hoe is het gesteld met de andere bomen in ons park?

Het blad inscannen

We hebben met elkaar afgesproken dat we elke 1e van de maand een blad van de kastanjeboom inscannen of kopiëren. Zo zien we van maand tot maand wat er verandert en hoe snel.

Ziehier de scan. Ik was verrast door de scherpte. Prachtig (klik op de foto voor een vergroting).

Lijmbanden aangebracht

Samen hebben Irena en Chris drie witte paardenkastanjes vlakbij de Louise de Colignylaan voorzien van trechtervallen met feromonen. Op de majestueuze kastanje tegenover de Koningslaan 117 hebben we ruim 4 meter lijmband nodig gehad om helemaal rond te zijn. Echter het aanbrengen op een hoogte van ca. 2 meter bleek ondoenlijk; niet alleen vanwege de waarschuwingen van Jan-Jur, maar ook door de stam die weinig ruimte bood veel hoger te gaan. Dus hebben we de lijmband op schouderhoogte aangebracht - zie foto!

En nu maar afwachten of deze kleverige lijmband de mineermot vrouwtjes weet te remmen op weg naar.......

Lijmstripperikelen

Voor het eerst gebruiken we ook lijmstrips in onze strijd tegen de motten. Dat klinkt mooier dan het is, want het aanbrengen van die strips was zeker niet eenvoudig.

Jan Jur Garvelink was de eerste die het avontuur aandurfde. Hij stuurde ons daarna de volgende mail:

Hallo Motgroep,

Zojuist heb ik een plakstrip aangebracht. Een heel getob. De plakstrip scheurt heel makkelijk in vanuit punaisegaatjes. Fixeren met het ijzerdraad blijkt ondoenlijk op een ladder en een boom met ca 3,00m omtrek. Ik geef mijn tips:
1. Kies een moment waarop je mentaal weerbaar bent.
2. Stel het uit als het winderig weer is.
3. Neem een doos punaises, een trapje en een schaar mee en een mes om mislukte punaises weer los te kunnen wippen uit de bast.
Doe het ijzerdraad in je hobbydoos, leuk voor later.
4. Gebruik géén handschoenen. Daar plakt de strip meteen krachtig aan vast en bij lostrekken scheuren strip en handschoenen, zodat er al gauw een onhandelbare klevende prop ontstaat. Ook zijn handschoenen te glad om grip te houden. Reinig na afloop je handen met terpentine.
Neem eventueel een rol keukenpapier en een fles terpentine mee naar buiten.
5. Knip een proefstuk van ca 50 cm en plooi dat uit. Doe dat met z'n tweeën, waarbij één het uiteinde open houdt en de ander voorzichtig met twee handen de strip op breedte trekt. Doe je het alleen, kleef dan het uiteinde tijdelijk aan het trapje, een hek, o.i.d. Bevestig dit stuk (of een tweede exemplaar na lering en irritatie) op de boom met zes punaises.
6. Probeer nu een stuk van ca 70 cm. Plak dat met ca 10 cm overlap op het eerste stuk en zet ook dat vast. Werk aldus in de rondte tot de ring gesloten is.
7. Be happy

Groet ook,
Jan Jur Garvelink.

Ziehier het resultaat:

Blad ruimen

Zoals je kunt zien heeft de gemeente deze winter niet stilgezeten. Onder de twee kastanjes zijn alle struiken weggehaald om zodoende beter het blad te kunnen ruimen. Maar toen Jan Jur en Marijke Garvelink aan het werk waren met de vallen ontdekten ze nog veel blad in de tuin rondom de kerk.



Jan Jur: "Ik ben ervan overtuigd dat het ruimen van het blad een van de belangrijkste elementen is bij het bestrijden van deze motten. Je haalt immers de bron van alle ellende weg: de eitjes voor het volgend jaar." Marijke en Jan Jur beraden zich nu over de manier waarop ze de bladresten te lijf zullen gaan.

We gaan weer beginnen!

Het is weer lente, en de kastanjebomen komen weer in het blad. En nu het zo'n prachtig weer is gaat het hard! Dankzij een bijdrage van het leefbaarheidsbudget hebben we ook dit jaar weer middelen om de mineermotten te lijf te gaan.



Naast de vallen met feromonen die de mannelijke mineermotten moeten lokken, bevestigen we nu de eerste maand ook lijmstrips om de stam van de boom. De vrouwelijke mineermotten kunnen niet goed vliegen, en kruipen naar boven. Hopelijk blijven ze dan steken op de lijmband. Gruwelijk he?

Laatste bijeenkomst

Omdat de zomer zowat ten einde loopt werd het hoog tijd voor een evaluatie. Hoe staan de bomen er bij? En hebben onze inspanningen geholpen?
Chris Eijkholt organiseerde een afsluitende wandeling op 30 september voor alle vrijwilligers. Hierbij nodigde hij ook Maarten Ariëns van Foreest Groenconsult uit Arnhem (leverancier van de feromoonvallen) en Frank van den Brink, boomtechnisch adviseur van de gemeente.
Onder leiding van deze twee bomen-experts werd het een interessante wandeling.



Het gezelschap luistert, terwijl Maarten uitleg geeft. Volgens hem zijn onze bemoeienissen zeker niet voor niks geweest. De mineermot heeft dit jaar in mindere mate de witte paardenkastanje aangetast, alhoewel dat niet bij alle bomen in dezelfde mate kon worden vastgesteld. Reden is dat verschillende invloeden een rol spelen bij de mate van aantasting. En dan spreken we niet alleen over de mineermot, maar ook over droogte en verschillende agressieve schimmelsoorten. Ook de standplaats en de conditie van de paardenkastanje zijn bepalend.



Over deze boom zegt Maarten: "Kijk eens hoe groen het blad nog is." Wisten jullie dat het feromoon werkzaam is over een afstand van 500 meter? Dus dat meer bomen profijt kunnen hebben gehad van de vallen? Klik op de foto's voor een vergroting.



Hier het blad van wat dichterbij. Je ziet dat het aangetast is, maar ook nog voldoende groen.



Bij dit blad speelt de droogte van afgelopen zomer een rol. De randen zijn bruin, en het groen trekt zich terug naar het midden.



Het blijft een interessant gegeven dat de motten zich alleen nestelen in de witbloeiende paardenkastanjes. Dus niet in deze roodbloeiende variant. Je ziet dat de motten wel pogingen hebben gedaan, maar ze overleven dat niet.



Op de Prinsesselaan stuiten we nog op een grappige curiositeit: een aangetaste ent van de witbloeiende paardenkastanje op de stam van zijn roodbloeiende broer. Bizar!

Tussenstand eind augustus

Even een tussenstand op 31 augustus. Tussen het verzorgen door houd ik de conditie van de kastanjes nauwlettend in de gaten. Ziehier het gebladerte in het park van een kastanje die onder mijn goede zorgen valt.



En deze boom is van de achterburen. Ik maakte de foto op dezelfde dag. Niemand bekommert zich met mottenvallen om dit exemplaar. Dit is toch echt andere koek!